Cijfers, cijfers, cijfers

Wat hebben wetenschappers, sporters en tienermoeders met elkaar gemeen? Uiteindelijk draait het bij hen allemaal om cijfers. De onderzoeksuitkomsten, de sportprestatie en de leeftijd om een kind te krijgen. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 2500 vrouwen een kind voor hun twintigste verjaardag. Waarom spreekt de jonge leeftijd van de moeders tot de negatieve verbeelding? Want we hebben wel bewondering voor een 17-jarige tenniskampioen. En de energie en overgave waarmee adolescenten en jongvolwassenen zich op het leven storten kan ook uitermate inspirerend zijn.

De belevingswereld van de hulpverleners en onderzoekers die zich met jonge moeders bezighouden wordt echter sterk gekleurd door cijfers. En die cijfers wijzen vaak in een ongunstige richting. Van de moeders onder de twintig voedt 40% hun kind alleen op, zonder partner. Zweedse cijfers1 laten verder zien dat 18% van de jonge moeders als kind of tiener te maken hadden gekregen met jeugdzorg of een maatregel van kinderbescherming. En ook de kinderen van deze moeders hebben twee keer zo vaak hulp nodig als kinderen van oudere moeders.

Hoewel deze cijfers aanleiding geven tot bezorgdheid over jonge moeders, zijn er ook cijfers waaruit blijkt dat het goed gaat met veel jonge moeders en hun kinderen. Wat vaak vergeten wordt, is dat de resterende 60% van de jonge moeders wel een partner heeft met wie zij het kind opvoedt. Daarnaast bleek bovendien tweederde van de jonge moeders hun kind op te voeden zonder hulp of ingrijpen van jeugdzorg. De energie, het optimisme en de creativiteit die kenmerkend zijn voor adolescenten en jongvolwassenen zijn misschien juist de kracht van jonge moeders.

In het recent uitgekomen boek ‘Niet gepland toch gewenst’ van Me & Society2 worden twintig jonge ouders (moeders én vaders) geportretteerd. Zij hebben elk op hun eigen manier het jonge ouderschap tot een succes weten te maken, vaak met behulp van een netwerk van familie, vrienden en soms ook hulpverleners. Twintig verhalen van jonge ouders in een (gearrangeerd) huwelijk, een slachtoffer van loverboys, maar ook over vakantieliefdes en een kind ‘door de pil heen’ krijgen. Het zijn verhalen die heel duidelijk maken hoe verschillend jonge moeders en vaders onderling zijn.

De kracht van het boek is dat de beschrijvingen veel mogelijkheden geven voor herkenning. Die herkenning kan ouders, jong én ‘oud’, stimuleren om de vele tips van de jonge ouders over te nemen. Zo vertelt Wendy (20) dat ze er veel aan heeft gehad om van alles te lezen over kinderen en opvoeding. Inge werd zwanger toen ze 17 was, en zocht zelf contact met een instelling die groepen organiseerde voor jonge moeders. Samen met haar vriend ervaart ze dat het opvoeden van een kind echt iets toevoegt aan hun leven. Wel vertellen veel jonge ouders dat bekenden én onbekenden niet altijd positief steunend zijn geweest. Het is dan erg belangrijk om in jezelf te kunnen blijven geloven.

Verhalen als die in het boek ‘Niet gepland toch gewenst’ zijn echter niet alleen belangrijk om jonge ouders een spiegel voor te houden. De verhalen zijn ook belangrijk voor hulpverleners, beleidsmakers en onderzoekers die zich willen inzetten voor deze groep. Het doel is om jonge ouders te helpen om het zelf te doen. Dat vereist inlevingsvermogen en een open houding. Cijfers en bezorgd stemmende statistieken kunnen de belevingswereld van jonge ouders aan het zicht ontrekken. Dat neemt niet weg dat het zinvol is om te proberen die belevingswereld in cijfers weer te geven. Een belangrijke vraag, ook voor de onderzoekers van Generaties2, is welke jonge moeders het beste erin slagen om te blijven geloven in zichzelf als ouders, ook al is het opvoeden soms belastend en zwaar. Een goede coach vertelt aan zijn jonge topsporter immers ook niet voortdurend hoe klein de kans is op het bereiken van de top. Het aanwijzen van de weg daar naartoe, daar gaat het om.

Literatuur
1 Vinnerljung, B., Franzen, E., & Danielsson, M. (2007). Teenage parenthood among child welfare clients: A Swedish national cohort study of prevalence and odds. Journal of Adolescence, 30, 97-116.
2 Me & Society (2010). Niet gepland toch gewenst: Over de ambities van jonge moeders en de uitdagingen van hulpverleners. Rotterdam: auteur. Te bestellen via www.meandsociety.com.